Loddelatnja
Loddelatnja lea okta dain eanemus dovddus lanjain Šloahtas. Latnja lea juste olggobealde Majestehta Gonagasa kantuvrra, ja buohkat geain lea audiensa Gonagasa luhtte, čuovvoluvvojit deike. Latnja oaččui nama dan hui erenoamáš čiŋaheami dihte.
Go Gonagas váldá vuostá stáhtaoaivámuččaid dahje parlameantapresideanttaid audienssaide su kantuvrras, de lea álo almmolaš govven Loddelanjas. Maiddái eará erenoamáš dehálaš galledemiid govve Loddelanjas agibeaivve muitun, ovdamearkka dihte go Nobel ráfibálkkašumi vuoitit galledit Gonagasa.
Go Gonagas lea kantuvrras, de lea adjutánta maiddái das čállinbeavddi bálddas Loddelanjas. Adjutánta váldá vuostá buohkaid geat galget audienssaide, ja latnja lea dan dáfus eanemus dovddus namahusain “Gonagasa vuordinlatnja”. Juste dát funkšuvdna lea dán lanjas leamaš dan rájes juo go Šloahtta gárvánii 1849:s, ja lei okta ákkain manin latnja hábmejuvvui nu go dahkkui.
Loddelanja hábmen
Loddelatnja lea orustanbáiki sidjiide geat vurdet audienssa, fuomášuhtii Šloahttaarkiteakta Linstow go plánegođii dán Loddelanja. Ja go sii dávjá gártet leat doppeoalle guhká, de son evttohii hábmet lanja man lei álki ipmirdit ja mii sáhtii vuohkkasit guoimmuhit gussiid. Son evttohii čiŋahit seinniid norgga eanadagaiguin. Dát lei juoga ođđa. Árbevierru dalle lei geavahit motiivvaid mat čájehedje fámu, dego militeara vuoittut ja eará čeavlás dáhpáhusat, ja danin luonddugovvidemiid válljen bohciidahtii fuomášumi.
Loddelanja hábmen dáhpáhuvai dan áigge go nationálaromantihkalaš jurdagat álge ilbmat eanet guovddážii, sihke dáidagis ja politihkas. Eanet našuvnnalaš diđolašvuohta dagahii ahte beroštupmi norgga lundui ja historjái lassánii, ja dáiddár Johannes Flintoe oaččui bargun čiŋahit Loddelanja.
– Værelset (...) er Opholdssted for Audienssøgende. Da disse ofte opholde sig der i længere Tid, vil det ikke være uhensigtsmæssigt, at give Værelset en saadan Dekoration, som kan give Beskjæftigelse og tillige er fattelig for Enhver. Jeg foreslaaer derfor Værelset decoreret paa Væggene med Landskaber, forestillende norske Prospecter. Som kjendt er Landet meget rigt paa saadanne, saa et passende Valg ikke er vanskeligt.
Šloahttaarkiteakta Linstow: Den store komposisjon
Flintoes lei earenoamáš gelbbolašvuohta dán barggu ektui: Sus lei čiekŋalis máhttu Norgga lundui go lei čađahan olu mátkkiid váriin, ja dat ii lean dan áigge nu dábálaš. Muittut ja dovddut dáin mátkkiin, ledje sutnje inspirašuvdnan go válljii motiivvaid Loddelatnjii.
Luonddugovat Loddelanjas
Loddelatnja addá dego oidnosiid dovddus luondduguovlluide riikkas:
- Nuorttas: Vedalgorži Hardangeris ja Vindhella Lærdalas.
- Lulás: Jutulen Lærdalas, Kringen Gudbrandsdálenis ja Myrhorn Jostedálenis,
- Oarjjás: Feigumgorži Lusteris ja Stiftsstøtten Filefjellas
- Davas: Drivdalen Lulli-Trøndelágas, Gaustadtoppen Telemárkkus ja Vøringsgorži Hardangeris.
Flintoe ii mátkkoštan Trøndelága davvelii, mii várra čilge manin davvi-norggas váilot motiivat.
Hervvoštallanvisoš man Norgga luondu birasta
Čiŋaheapmi gárvánii 1843:s, ja addá dovddu ahte olmmoš čuožžu hervvoštallanvisoža siste gos beassá várddus geahčadit Norgga luonddu ja eanadagaid.
Muorrarámmaid čađa, maid humbil birasta, oaidná muhtun eanemus dovddus luondduguovlluid riiikkas: Gaustatoppen, Vøringsfossen, Vedalsfossen, Jutulen, Kringen, Myrhorn, Filefjell, Drivdalen, Vindhella ja Feigum.
Olu Norgga loddešlájain leat oaidnimis dáppe,buot bajimusas robis girddáša mearragoaskin. Oktiibuot lea Flintoe govvidan 39 lotti ja guhtta beaivelotti.
Flintoe nuohtamat leat dahkkon njuolga pussejuvvon seinniide, mii dagahii ahte olles bargu šattai oalle hálbi – Linstow árvalus goluidelei 889 spesidal ja 88 ort.
Lottit lanjas
Leat oktiibuot 39 lotti lanjas, ja 1997:s gávnnahedje loddečeahpit, ornitologat, makkár lottiin lea sáhka.
Makkár lottit lanjas leat:
Mearragoaskin, rievssat, láhtospálfu, beštor, skirri, čuohtegielaš, leaibeloddi, bihcebásgáski, beahceloddi, ruksesruoivil, ránescižáš, fiskescizáš, skire ja gárjá.
Dasa lassin gávdnjojit njeallje beaivelotti maid namat leat dárogillii: Guokte dagpåfugleøyer, okta nestlesommerfugl ja okta kålsommerfugl.
Lea vejolaš ahte Flintoe málii lottiid maidda son liikui erenoamážit, beroškeahttá gulle go juste dat lottit lunddolaččat daidda eanadagaide gosa lea sin stellen.
Dollalaggáid stiila
Ođđa beroštupmi boares skielttargirkuide lei oassin nationálaromantihkalaš čuožžileamis, ja skielttargirkut ledje maid dehálaš inspirašuvdnan Loddelanja čiŋaheapmái. Dát boahtá čielgasit ovdan dollalaggáid hearvvain mat leat hervvoštallanvisoža muorrarámmain, ja skielttargirkuportála birasta konsollaspeadjala mii lea biddjon lanja guovtti láse gaskii.
Gaskaáigi lea maid čielgasit oidnosis Snorre Sturlasona bácci bokte. Son čohkká ja doallá gonagasságaidgieđain – juste Myrhorna bokte Jostedalenis.
Politihkalaš dáidda
Johannes Flintoe ii lean dušše luondduidmálejeaddji ja nationálaromantihkar, son lei maiddái patriohta geas lei čielga oaidnu Norgga ja Ruoŧa ovttastusa birra dalle. Son válddii maiddái dán mielde Loddelanja čiŋaheapmái: Dollalaggáid-ornamentii speadjala bajábealde son bijai norgga ledjona mii lea dego našunála váldomearka.
Linstow fuomášii ledjonii go lei bearráigeahččame bargguid 1843:s ja son hirpmástuvai. Flintoe lei sárgon dušše norgga váldomearkka . Dan áigge lei rievttes vuohki govvidit sihke Norgga ja Ruoŧa nationála vearjogovaid bálddalaga virggálaš oktavuođain. Linstow diđii ahte Gonagas Carl Johan lei hearki dán áššis, ja balai su suhtus.
Šloahttakommišuvnnas lei jierpmálaš dahku go čálle raporta Gonagassii:
Jearaldat: Biddjo go norgga riikavearjogovva álo Ruoŧa vearjogova báldii Stockholmma Šloahtas?
Votum: Jus dát ii sáhtte duođaštuvvot de árvaluvvo ahte govva Christiania Šloahta vuostáiváldinlanjas bisuhuvvo.
Vástádus lei ahte ii leat nu. Norgga riikavearjogovva ii ga biddjo álo Ruoŧa vearjogova báldii Stockholmma šloahtas. Dasto lei skandála eastaduvvon, ja Norgga ledjon bisuičuožžut. Okto.
Almmošlaš govat govvejuvvojit Loddelanjas
