Norgga gonagas 35 jagi

Gonagas Harald lei goalmmát gonagas dálá Norgga monarkiijas. Su liekkus movttain, nanu geatnegasvuođadovdduin ja bargonávccaiguin šattai son ráhkis gonagassan gii oinnii ja fátmmastii buohkaid. Gonagas Haraldis lei čiekŋalis oaivil iežas gonagaslaš doaimmaid hárrái ja vásihii doaimma dego gohččumin.

Monárkka vuođđolágalaš bargguid lassin, nugo rahpat Stuorradikki juohke čavčča, jođihit stáhtaráđi ja vuostáiváldit ambassadevrraid allaáiggálaš audienssain, de deaivvadii Gonagas Harald olbmuiguin miehtá riikka su olu mátkkiin Norggas.

Čoagganansadji

Gonagas Harald lei dego čoagganansadji sihke ilus ja morrašis. Gonagas ovttas bearrašiin Šloahtabalkoŋggas lea šaddan dego sierra symbolan miessemánu 17. beaivve ávvudeapmái maŋŋel 1905.

Go Norga fáhtehallui terrordaguide suoidnemánu 22. beaivve 2011, de nagodii Gonagas Harald sániiguin govvidit olles riikka doaivvuhisvuođa. “Áhččeolmmožin, áddján ja isidin, sáhtán dušše muhtun muddui dovdat din váivviid. Riikka gonagassan de moraštan ovttas juohkehaččain.

Gonagas Harald celkkii:
"Mun doalahan dan jáhku ahte friddjavuohta lea nannoseabbo go ballu.
Mun doalahan jáhku rabas demokratiijai ja servodateallimii Norggas.
Mun doalahan jáhku min vejolašvuođaide eallit friddja ja dorvvolaččat iežamet riikkas."

Mátkkit Norggas ja miehtá máilmmi

Gonagas Haralda ja Dronnet Sonja fylkkamátkkit šadde sudnuide dovdomearkan, ja Gonagasbárra čađahii virggálaš galledemiid oktiibuot 353 Norgga 357 suohkaniin iežaska áigodagas. Eai leat nu gallis geat dovdet min riikka nu bures go son, ja son dávjá dajai ahte dát galledeamit ledje muhtun dain divraseamos daguin sutnje ja Dronnegii.

Gonagas Harald ovddastii Norgga čeavláivuođain, ja daid 35 jagiid go leigga Norgga gonagaspárra, de finaiga Gonagas Harald ja Dronnet Sonja 50 stáhtagalledeamis olgoriikii ja guossoheigga olgoriikka stáhtaoaivámuččaid geat fitne Norggas.

Norgga stáhtaoaivámuš

Stáhtaoaivámužžan lei Gonagas Haraldis guovddáš rolla ođđa ráđđehusaid formálalaš nammadeamis. Jagis 1991 rájes gitta 2026 rádjái jođihii son vahkkosaš stáhtaráđđehusčoahkkimiid gávcci iešguđet ráđđehusaide Gonagaslaš šloahtas. Gro Harlem Brundtlandda goalmmát ráđđehus lei vuosttaš, ja Jonas Gahr Støre ráđđehus 2021 rájes lei maŋemus mii válddii saji Gonagas Haralda beavddi birra.

Gonagas Harald lei generála Eanansuodjalusas ja Áibmosuodjalusas, admirála Mearrasuodjalusa, ja lei riikka bajimus befálaalmmái. Son searvvai guhká jahkásaš hárjehallamiidda, ja álo illudii deaivvadit nuoraiguin bálvalusgeatnegasvuođas.

Olles eallinagi lei Gonagas Haraldis lagas ja nana oktavuohta Norgga girkuin. Gonagas Haraldii lei áibbas lunddolaš joatkit Gonagas Olava árbevieru vihahuvvot gonagasdoibmii Nidarosdomenis.

Son searvvai bismmavihahemiide ja dávjá galledii son girkuid go lei virggálaš mátkkiin smávva ja stuorát báikkiin Norggas – ja maiddái mearraolbmuid girkuid olgoriikkain. Gonagas Haraldii lei lunddolaš ávvudit sihke allabassebeivviid ja bearraša mearkabeivviid girkolaš seremoniijaid bokte.

Muhto Gonagassii lei maiddái dehálaš fátmmastit máŋggaoskkolaš Norgga. Son lei čielggas das ahte oadjebasvuohta iežas vuolggasajis lei givrodahkan go deaivvadii olbmuiguin geain lei eará osku. Ođđajagisártnis 2017:s dajai son: "Mu vásáhus lea ahte go lea oadjebas iežas árbbi diđolašvuođas, de sáhttá álkibut deaivvadit earáiguin rabas mielain."

Valáštallangonagas

Ollugiidda lei Gonagas Harald valáštallangonagas. Vaikko man olu Holmenkollengilvvuid, norggameašttirgilvvuid, máilmmimeašttirgilvvuid ja olympiagilvvuid lea áŋgiris ja máhtolaš gonagas galledan. Son juogadii ilu ja beahtahallama valáštalliiguin, ja čuoččui gonagaslaš tribunain buotlágan dálkkiin.
Son lávii rámisvuođain gohčodit iežas "valáštallanmielaheapmin" ja sus lei maiddái alddis garra gilvvohallanmiella. Máŋga jagi lei aktiivvalaš borjjasteaddji ja son ja su joavku olahedje máŋga buori bohtosa riikkaidgaskasaš meašttirgilvvuin.

Rabai Šloahta

Gonagas Harald ja Dronnet Sonja vuolggaheigga jurdaga rahpat Šloahta ofelastinmátkkiide, ja 2000-geasi sávve buresboahtima vuosttaš gussiide. Maŋimuš jagiid leat badjel 50 000 galledeaddji čađahan ofelastinmátkkiid daid vahkuid go Šloahtta lea rabas.

Gonagas rabai maiddái gonagaslaš stáljaid ja rievdadii daid kultuvra-, dáidda- ja historjjálaš čájáhusaid latnjan. Stállja rahppui Majestehta Dronnet Sonja 80 jagi ávvudeami oktavuođas suoidnemánu 4. beaivvi 2017, Gonagas Haralda skeaŋkan sutnje. Gonagas Haakona ja Dronnet Mauda riidenvisti rahppui 2023:s.

Buohkaid Gonagas

Gonagas Harald deaivvadii eaŋkilolbmuiguin buot servodatdásiin ja buot dilálašvuođain. Ledje olbmot geat ledje massán visot dulvviin ja uđđasiin, valáštallit geain ledje medáljat čeabehis. Son válddii vuostá audienssaide sin geat ledje darvánan gárrenávnnassorjjasvuhtii ja guldalii mánáid geat geahpidedje váimmuid go besse Gonagassii muitalit iežaset váivves vásáhusaid birra.

Gonagas Haraldis lei nanu vuoiggalašvuođadovdu ja beroštii sakka dásseárvvus. Buohkat galge meannuduvvot ovttaveardásaččat, leš dal sáhka našuvnnain dahje ovttaskas olbmuin. Go guossit bohte galledit Šloahta, de lei liekkus ja allamenolaš vuostáiváldin álo dat seamma.

Searvadahttin lei dávjá fáddán su sártniin. Máŋgasat atne árvvus Gonagasa sártniid erenoamáš olahusain, nugo sárdni partisánabácci bálddas Kibergas 1992:s ja sárdni Sámedikki rahpamis 1997. Dáin sártniin dovddastii Gonagas dan vealaheami mii lei dahkkon partisánaid ja sámi álbmoga vuostá.

Šloahtapárkkas čakčamánu 1. beaivvi 2016:s almmuhii Gonagas Harald sártni mii soaitá leat su garraseamos ovdanbuktin su sávaldahkii ahte buohkat galget dovdat gullevašvuođa. Dás dajai son earret eará: "Norgalaččat leat nieiddat geat ráhkistit nieiddaid, bártnit geat ráhkistit bártniid, ja nieiddat ja bártnit geat ráhkistit nubbi nuppi. Norgalaččat oskot Ipmilii, Allahii, oskot Buot ja Duššiid."

Bearašolmmoš

Gonagas Harald lea olu oktavuođain deattuhan man dehálaš Dronnet Sonja doarjja ja ráhkisvuohta lei sutnje. Ovttas leigga soai hirbmat gievrrat – ja Gonagas dajai ahte son ii livčče nagodan ollašuhttit iežas gonagasrolla seamma bures jus su náittosguoibmi ii livčče leamaš su bálddas. Sudno gaskavuođas ii lea álkes álgu. Golle ovcci guhkes jagi ovdal go soai beasaiga leat fárrolaga ja lohpádallan almmuhuvvui njukčamánu 19. beaivvi 1968. Borgemánu 29. beaivvi seamma jagi náitaleigga Oslo duopmogirkus.

Áiggi mielde leat riegádan sihke mánát ja mánáidmánát, ja sutnje mearkkašii olu leat ovttas stuora bearrašiin. Buolva galgá čuovvolit buolvva, ja Norgga ođđa gonagasbárra ja Ruvdnaprinseassa galget dál joatkit doaimma.

Norga lea vuosttažettiin olbmot ...

Mii diktit Gonagas Haralda sániid loahpahit – dát leat su loahppasánit sártnis maid doalai Šloahttapárkkas gos ovdanbuvttii su stuorámus sávaldaga riikka ektui:

Go lávlut «Ja vi elsker dette landet», de galgat muitit ahte mii maiddái lávlut buot earáid birra. Go mii dat dagahit dán riika. Danin lea min nationálalávlla maiddái ráhkisvuođa ovdanbuktin norgga álbmogii.
Mu stuorámus sávaldat Norgga dáfus lea ahte nagodit váldit vára nubbi nuppis.
Ahte mii joatkit huksemis dán riikka – luohttámuša, searvevuođa ja árvvasvuođa vuođul.
Ahte mii dovdat- vaikko leat iešguđetlágánat- ahte mii leat oktasaš álbmot.
Ahte Norga lea oktasaš.